Hội nghị Trung ương 3: Quyết sách chiến lược mở đường giai đoạn phát triển mới

Khi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang nỗ lực đưa Nghị quyết Đại hội XIV vào cuộc sống, những quyết sách từ Hội nghị không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế mà còn xác lập một phương thức lãnh đạo hoàn toàn mới: Chuyển mạnh từ “tư duy quản lý” sang “tư duy quản trị”, lấy năng lực thực thi và kết quả thực tế làm thước đo tối thượng.

Hội nghị Trung ương 3 ban hành 13 nội dung lớn bao quát toàn diện các lĩnh vực: từ xây dựng Đảng, hoàn thiện hệ thống chính trị, đến đổi mới mô hình phát triển, quản trị nguồn lực và bảo vệ Tổ quốc. Điểm đột phá căn bản trước hết nằm ở sự chuyển dịch mang tính cách mạng về tư duy phát triển quốc gia.

Nếu như trước đây, phát triển thường bị thu hẹp trong khái niệm tăng trưởng kinh tế thuần túy, thì với sự ra đời của Nghị quyết số 19-NQ/TW về mô hình phát triển đất nước, Đảng đã định hình một mô hình tổng thể và đồng bộ.

Mô hình này kết hợp hài hòa giữa kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường, củng cố quốc phòng - an ninh, mở rộng đối ngoại và nâng cao năng lực quản trị. Tầm nhìn ấy không dừng lại ở mốc 2030 hay 2045, mà còn vươn dài tới mốc 2130 - kỷ niệm 200 năm thành lập Đảng Việt Nam trở thành quốc gia XHCN phát triển trình độ cao, văn minh, hiện đại.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ: “Đổi mới mô hình phát triển không chỉ là điều chỉnh tăng trưởng, mà là đổi mới cách tạo ra, phân bổ và thụ hưởng thành quả phát triển. Lấy Nhân dân và con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu, làm động lực; khoa học công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và nhân lực chất lượng cao phải trở thành động lực chủ yếu. Tăng trưởng phải được tạo ra từ từng ngành, địa bàn, doanh nghiệp, hộ kinh doanh... để mọi chủ thể có thêm cơ hội đóng góp và thụ hưởng”.

Tuy nhiên, giá trị nổi bật nhất của Hội nghị Trung ương 3 không chỉ dừng lại ở tầm vóc của các nghị quyết. Điều quan trọng hơn là tinh thần nhìn thẳng vào sự thật. Từ những câu hỏi trăn trở trong phát biểu khai mạc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc khơi thông nguồn lực, xây dựng xã hội kỷ cương, bảo đảm an sinh đến những chỉ đạo bế mạc, Trung ương đã truy tìm tận nguyên nhân gốc rễ: “Điểm nghẽn lớn nhất vẫn là khâu thực thi”.

Thực tiễn cho thấy, không ít chính sách đúng nhưng khi đi vào cuộc sống lại bị nghẽn lại bởi thẩm quyền không đi liền với trách nhiệm; phân cấp thiếu nguồn lực, dữ liệu và công cụ; hoặc trách nhiệm bị hòa tan trong phối hợp...

Để khắc phục triệt để những điều này, Hội nghị Trung ương 3 đã đưa giải đột phá, đó là năng lực thực thi phải được thiết kế ngay trong mỗi quyết sách. Mỗi nghị quyết, kết luận ban hành phải bảo đảm yêu cầu: “Rõ mục tiêu, rõ nhiệm vụ, rõ nguồn lực, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm và rõ kết quả”.

Đồng thời, ba nguyên tắc quản trị mạnh mẽ đã được xác lập: Không giao nhiệm vụ mà không xác định điều kiện thực hiện. Không phân cấp mà thiếu kiểm soát. Không để trách nhiệm hòa tan trong phối hợp. Đây chính là bước chuyển quan trọng từ quản lý quy trình sang quản trị kết quả.

Các quyết sách đột phá nhằm giải phóng sức sản xuất

Song hành với đổi mới phương thức thực thi là các quyết sách đột phá nhằm giải phóng sức sản xuất. Điển hình là Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa Luật đất đai và các luật có liên quan tập trung giải quyết dứt điểm các vướng mắc kéo dài bằng việc phân định minh bạch giữa vai trò quản lý của Nhà nước và công cụ vận hành của thị trường. Đây là chìa khóa then chốt để khơi thông nguồn vốn nội lực, thu hút đầu tư và ngăn chặn lãng phí, tham nhũng.

GS.TS Hoàng Văn Cường, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng: “Nghị quyết 21 đã tạo ra cái nhìn tổng thể, tạo ra rất nhiều tư duy, hướng xử lý và đặc biệt là đưa ra những tư tưởng rất quan trọng về định hướng quản lý đất đai: vai trò của Nhà nước như thế nào, công cụ thị trường ra sao, không còn những yếu tố chưa rõ ràng về vai trò của Nhà nước hay là vai trò thị trường. Khi phân định rõ được vai trò đó thì những vướng mắc của quản lý đất đai, những nguồn lực đất đai thì sẽ được khơi thông tốt hơn”.

Cùng với đó, công tác xây dựng Đảng và quản lý đội ngũ tiếp tục được hoàn thiện để thích ứng với bối cảnh mới. Quy định 208 ra đời nhằm sửa đổi, bổ sung cho Quy định 20, đáp ứng kịp thời yêu cầu vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Đặc biệt, Quy định 207 thay thế Quy định 37 về 19 điều đảng viên không được làm đã đóng vai trò là “màng lọc”, “hành lang pháp lý” điều chỉnh chuẩn mực ứng xử của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên số và không gian mạng.

PGS.TS Lê Văn Cường, Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nói: “Tôi cho rằng, hội nghị Trung ương 3 đã tạo ra được nền tảng cho sự phát triển kinh tế xã hội môi trường sinh thái trong cả một cái thời kỳ; tạo ra những nền tảng về thể chế để chúng ta vận hành, quản lý, phát triển đất nước; rồi tạo ra một nền tảng để chúng ta xây dựng, quản lý đội ngũ đảng viên trong cái thời kỳ mới”.

Để quyết sách đi vào cuộc sống, Hội nghị Trung ương 3 đã thiết kế lại chuỗi trách nhiệm thực thi trong toàn bộ hệ thống chính trị: Trung ương tập trung vào hoạch định chiến lược, hoàn thiện thể chế, tạo dựng nền tảng dùng chung và kiểm tra, giám sát. Cấp tỉnh cụ thể hóa chủ trương, điều phối nguồn lực, bảo đảm điều kiện vận hành. Cấp xã được xác định là “tuyến đầu của quản trị công”, trực tiếp phục vụ, giải quyết các vấn đề sát sườn của Nhân dân và doanh nghiệp.

Tư duy phân cấp mới khẳng định: Cấp trên thành công khi cấp dưới làm được việc; Trung ương mạnh khi cơ sở mạnh. Mỗi cán bộ, đảng viên phải “nói đi đôi với làm”, “nhận nhiệm vụ phải làm đến cùng”. Đặc biệt, Hội nghị đã đặt ra bước tiến lớn trong quản trị hiện đại khi mở rộng chủ thể đánh giá ra ngoài bộ máy nhà nước.

Mục tiêu, tiến độ và sản phẩm công việc phải được công khai để MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân giám sát. Giá trị của quyết sách phải được đo bằng những điểm nghẽn được tháo gỡ, bộ máy vận hành thông suốt hơn và quan trọng nhất là sự hài lòng cùng chất lượng sống của Nhân dân được nâng cao.

Nhà báo Hà Đăng, nguyên Trưởng ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương cho rằng: “Mục đích cuối cùng là làm cho đất nước mình phát triển cường thịnh. Đất nước phát triển cường thịnh thì Nhân dân có cuộc sống ấm no, tự do và hạnh phúc. Cho nên nói là Nhân dân là trung tâm, lợi ích của Nhân dân là mục tiêu cao nhất của sự nghiệp cách mạng.

Ta đấu tranh bao nhiêu năm thì mới giành được độc lập tự do. Vì lợi ích của Nhân dân mà Đảng ta phấn đấu cho mục tiêu của cách mạng. Vì lợi ích của Nhân dân mà Đảng ta muốn làm nước mạnh, dân giàu và Nhân dân được sống hạnh phúc”.

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV đã gửi đi một thông điệp hành động mạnh mẽ và sâu sắc: Lãnh đạo không kết thúc ở việc ban hành nghị quyết; lãnh đạo chỉ hoàn thành khi quyết sách được chuyển hóa thành kết quả thực tế. Với một hệ sinh thái thể chế đồng bộ, một tư duy quản trị hiện đại và một bộ máy hướng về cơ sở, những quyết sách tại Hội nghị chính là “kim chỉ nam” mở đường vững chắc, đưa đất nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới - phồn vinh, hạnh phúc và tự cường.